Thánh địa Mỹ Sơn không phải một điểm mà là cả một thung lũng gồm nhiều nhóm tháp ký hiệu bằng chữ cái. Bài này chỉ rõ nhóm nào còn đẹp nhất, nên đi theo thứ tự nào và cần chuẩn bị gì.
Nhiều người tới Mỹ Sơn rồi về với cảm giác hơi hụt, phần lớn vì đi sai giờ và không biết nên xem gì. Đây không phải một ngôi đền đơn lẻ mà là cả một thung lũng từng là trung tâm tôn giáo của vương quốc Chăm Pa suốt nhiều thế kỷ, gồm nhiều nhóm tháp được các nhà nghiên cứu ký hiệu bằng chữ cái. Biết trước nhóm nào còn gì thì chuyến đi khác hẳn.
Mỹ Sơn nằm ở đâu
Khu di tích nằm trong một thung lũng kín bao quanh bởi đồi núi, thuộc vùng Duy Xuyên, cách Hội An khoảng 40–45km về phía tây. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, khu vực này thuộc thành phố Đà Nẵng (tỉnh Quảng Nam cũ). Mỹ Sơn được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá thế giới cùng đợt với phố cổ Hội An vào năm 1999.
Cụm B, C, D: phần đáng xem nhất
Nếu bạn chỉ có một tiếng thì hãy dồn hết vào đây. Ba nhóm nằm liền kề nhau tạo thành quần thể còn tương đối nguyên vẹn, với tháp chính, các tháp phụ, tường bao và những mảng chạm khắc trên gạch còn đọc được hình. Đây cũng là nơi bạn thấy rõ nhất điều khiến giới nghiên cứu tranh luận suốt hàng trăm năm: những viên gạch xếp khít vào nhau mà gần như không nhìn thấy mạch vữa. Hai toà nhà trưng bày trong khu D đặt các hiện vật điêu khắc và bản vẽ, nên vào trước để có ngữ cảnh rồi hãy ra ngoài xem tháp.
Nhóm A và phần đã mất
Nhóm A từng có ngôi tháp được coi là kiệt tác lớn nhất của cả khu, nhưng đã bị phá huỷ trong chiến tranh vào cuối những năm 1960. Ngày nay bạn chủ yếu thấy nền móng, các khối gạch đổ và vài mảng tường còn sót. Nhiều người bỏ qua khu này vì trông không có gì để chụp, nhưng đứng ở đó với tấm biển thông tin lại là phần đọng lại lâu nhất trong chuyến đi. Xung quanh vẫn còn những hố bom cũ đã cây cỏ phủ kín.
Nhóm E, F, G, H và đường vòng phía trong
- Nhóm E và F nằm sâu hơn, hư hại nhiều, một số hạng mục được che chắn để bảo tồn
- Nhóm G đã trải qua đợt trùng tu dài với sự hỗ trợ quốc tế, dễ hình dung cấu trúc gốc hơn
- Nhóm H và K nhỏ, chủ yếu là phế tích, hợp với người thích đi bộ vòng hết thung lũng
- Tuyến đi bộ nối các nhóm phần lớn có bóng cây, tổng chiều dài khoảng vài trăm mét mỗi chặng
Biểu diễn nghệ thuật Chăm
Trong khuôn viên có nhà biểu diễn với các suất múa Chăm ngắn trong ngày, thường gồm điệu múa Apsara và vài tiết mục nhạc cụ truyền thống. Chương trình không dài, khoảng nửa tiếng, và đã nằm trong vé. Nếu tới sớm, bạn có thể xem xong suất đầu rồi mới vào khu tháp, lúc đó các nhóm khách khác đang tập trung ở nhà biểu diễn nên khu tháp vắng hơn.
Cảnh quanh khu di tích
Thung lũng Mỹ Sơn có suối chảy qua và ngọn núi thiêng án ngữ phía trong, chính địa thế kín đáo này là lý do người Chăm chọn nơi đây làm thánh địa. Trên đường từ Hội An vào, bạn đi qua vùng đồng ruộng và làng mạc ven sông Thu Bồn, cảnh rất dễ chịu vào buổi sáng sớm. Nhiều người kết hợp ghé một làng nghề dọc đường trên đường về.
Điều quyết định chuyến đi Mỹ Sơn hay hay dở không phải là bạn xem được bao nhiêu nhóm tháp, mà là bạn tới lúc mấy giờ. Sáu rưỡi sáng, sương còn đọng trên gạch và cả thung lũng chỉ có tiếng chim, đó là Mỹ Sơn mà người ta kể lại. Mười giờ sáng thì đó là một bãi gạch nóng đông người.
Lưu ý khi đi Mỹ Sơn
- Đi sớm, lý tưởng là có mặt lúc khu di tích vừa mở cửa
- Mang mũ rộng vành, nước và kem chống nắng, trong thung lũng gần như không có chỗ mua
- Giày bám tốt vì nhiều đoạn đi trên nền gạch vụn và đất
- Không trèo lên các cấu trúc gạch, phần lớn đang trong tình trạng bảo tồn
- Thuê hướng dẫn viên tại chỗ hoặc mượn thuyết minh tự động nếu bạn muốn hiểu các chi tiết chạm khắc
- Mùa mưa cuối năm đường trong khu trơn và một số lối đi có thể tạm đóng
