Ẩm thực Hà Tiên là kiểu pha trộn không nơi nào khác có: một nửa đồ biển, một nửa vị Khmer và Xiêm La còn lại từ thời cảng thị Mạc Cửu. Bài này điểm những món đáng ăn nhất, kèm giá tham khảo và mẹo chọn chỗ.
Hà Tiên nằm ở góc tây nam cùng của đất liền, thuộc tỉnh An Giang (Kiên Giang cũ), và đồ ăn ở đây là kiểu pha trộn không nơi nào khác có: một nửa là đồ biển, một nửa là vị Khmer và Xiêm La còn sót lại từ thời cảng thị của dòng họ Mạc. Đi Hà Tiên mà chỉ tìm quán hải sản thì phí, vì mấy món đáng nhớ nhất lại là món ăn sáng rẻ tiền bán ở vỉa hè.
Bún kèn, món nên ăn ngay buổi sáng đầu tiên
Nước dùng bún kèn nấu từ cá biển giã nhuyễn với nước cốt dừa và bột cà ri, sánh nhẹ, màu vàng nghệ, chan xâm xấp chứ không ngập như bún nước thường. Bên dưới là bún tươi, dưa leo bào, giá, đu đủ bào và rau thơm, ăn kèm chén nước mắm ớt. Muỗng đầu tiên thường làm khách miền Bắc hơi ngờ ngợ vì vừa ngọt vừa béo, nhưng đến muỗng thứ ba thì hiểu vì sao dân ở đây ăn sáng bằng món này quanh năm. Hàng bún kèn bán từ sáng sớm và thường hết trước trưa.
Cà xỉu, thứ mắm lạ nhất miền Tây
Cà xỉu sống ở vùng nước lợ quanh đầm Đông Hồ, thân nhỏ, có một cái vòi dài trông như cọng râu và đó chính là phần giòn nhất. Người Hà Tiên muối cà xỉu thành mắm, ăn kèm cơm trắng hoặc trộn gỏi với xoài xanh, thịt ba chỉ và rau răm. Món này gần như không tìm được ở nơi khác, kể cả các tỉnh miền Tây lân cận. Người ngại mùi mắm nên bắt đầu bằng đĩa gỏi thay vì ăn mắm nguyên bản.
Bánh canh ghẹ và bánh canh chả cá
Ở một đô thị biển thì bánh canh là món đương nhiên, nhưng Hà Tiên có hai kiểu đáng thử riêng. Kiểu chả cá dùng chả quết tay, dai và thơm mùi cá biển thật chứ không bở. Kiểu ghẹ thì nguyên con hoặc thịt ghẹ gỡ sẵn nằm trên tô sợi bột gạo, nước dùng trong. Giá tham khảo một tô khoảng 35.000–70.000đ tuỳ lượng hải sản.
Xôi xiêm, bánh thốt nốt và dấu vết Khmer trong bữa sáng
Hà Tiên sát biên giới nên đồ ngọt ở đây mang rõ ảnh hưởng Khmer và Thái. Xôi xiêm là xôi nếp ăn với lớp trứng sữa nấu từ đường thốt nốt, béo và thơm mùi lá dứa. Bánh thốt nốt hấp trong lá chuối, vàng ruộm, ngọt thanh chứ không gắt. Đường thốt nốt cũng là nguyên liệu chính cho chè và nước giải khát vùng này, uống mát hơn hẳn đường mía.
- Xôi xiêm ăn nóng, mua buổi sáng ở hàng rong quanh chợ
- Bánh thốt nốt hấp lá chuối, hợp mang theo lên xe
- Bánh tằm bì, bánh bèo mặn bán chung với các hàng ăn sáng
Hải sản: ăn ở Mũi Nai hay ăn trong phố
Ghẹ, sò, ốc và mực ở Hà Tiên tươi và rẻ hơn nhiều điểm biển miền Trung, nhưng chỗ ăn thì cần chọn. Dãy quán dọc bãi Mũi Nai được cái nhìn thẳng ra biển, đổi lại giá cao hơn và chất lượng không đều. Các quán trong phố, nhất là khu gần bờ sông, thường nấu chắc tay hơn với giá mềm hơn. Dù ăn ở đâu, hỏi giá theo ký trước khi gọi và xem cân vẫn là thói quen nên có.
Ăn tối và ăn vặt quanh chợ đêm
- Ốc các loại nướng mỡ hành hoặc hấp sả, giá tham khảo khoảng 40.000–90.000đ một đĩa
- Bánh canh, hủ tiếu và cháo hải sản bán tới khuya ở khu gần bờ sông
- Chè đường thốt nốt, món tráng miệng rẻ nhất ở đây
- Hải sản nướng tính theo con, hợp cho nhóm ăn thử nhiều loại
Mẹo thực dụng nhất ở Hà Tiên: ăn sáng theo giờ dân địa phương, tức trước 8 giờ. Bún kèn, xôi xiêm và bánh thốt nốt đều là hàng buổi sáng, nấu bao nhiêu bán bấy nhiêu. Ngủ dậy lúc 10 giờ thì bạn chỉ còn hủ tiếu và cà phê, rồi về nhà kể rằng Hà Tiên chẳng có gì đặc biệt để ăn.
Mua gì mang về làm quà
- Mắm cà xỉu đóng hũ, hỏi hạn dùng và bọc kỹ nếu đi máy bay
- Đường thốt nốt dạng viên hoặc dạng sệt, để được lâu
- Tiêu và hải sản khô mua ở chợ Hà Tiên, so giá vài hàng trước khi chốt
- Bánh thốt nốt chỉ để được một hai ngày, mua đúng hôm về
Vài lưu ý khi ăn ở Hà Tiên
- Các mức giá trong bài chỉ là tham khảo, thay đổi theo mùa và lượng khách
- Quán ăn sáng ngon thường là quán nhỏ không biển hiệu, hỏi lễ tân nhanh hơn tra ứng dụng
- Mùa mưa khoảng tháng 5 đến tháng 10, ngày biển động thì hải sản ít hàng và đắt hơn
- Nếu đi tiếp Phú Quốc bằng phà, đừng mua hải sản tươi mang theo
