Hà Tiên là thị xã biên giới nhỏ nhưng có mật độ cảnh đẹp và di tích dày bất ngờ. Từ Thạch Động, núi Bình San tới Mũi Nai và quần đảo Hải Tặc, đây là những nơi đáng dừng chân nhất.
Hà Tiên nay thuộc tỉnh An Giang sau đợt sáp nhập tỉnh năm 2025, trước đó thuộc Kiên Giang. Đây là vùng đất khá lạ so với phần còn lại của miền Tây: có núi đá vôi, có biển, có đầm nước lợ và một lớp lịch sử dày từ thời họ Mạc mở đất. Người xưa còn đặt hẳn tên cho mười cảnh đẹp ở đây, và điều thú vị là phần lớn trong số đó đến giờ vẫn còn nhận ra được.
Thạch Động, hang đá gắn với truyền thuyết Thạch Sanh
Đây là điểm nhiều người nhớ nhất khi nhắc tới Hà Tiên. Một khối núi đá vôi mọc lên đơn độc giữa đồng, bên trong rỗng thành hang, có ngôi chùa nhỏ nằm ngay trong lòng đá. Từ khe hang nhìn ra là cánh đồng chạy tới tận biên giới. Người địa phương gắn nơi này với truyện Thạch Sanh, và câu chuyện đó vẫn được kể lại cho khách. Nơi này nằm trên đường ra cửa khẩu, chỉ cách trung tâm thị xã ít phút chạy xe.
Núi Bình San và lăng mộ dòng họ Mạc
Ngọn đồi thấp ngay trong lòng thị xã, nơi an táng Mạc Cửu, người có công mở mang vùng đất này, cùng con cháu dòng họ Mạc. Khu lăng nằm dưới tán cây cổ thụ, mát và rất tĩnh, bậc thang dẫn lên đỉnh không dài. Đứng từ trên nhìn xuống thấy được cả thị xã, đầm Đông Hồ và biển phía xa. Đây cũng là một trong mười cảnh đẹp Hà Tiên được ghi trong thơ xưa, dưới tên Bình San điệp thúy.
Chùa Phù Dung và cụm chùa cổ
Nằm ngay chân núi Bình San, Phù Dung cổ tự gắn với một câu chuyện tình buồn thời họ Mạc mà mỗi người kể một cách. Chùa không lớn nhưng kiến trúc cổ, sân rộng và rợp bóng cây. Đi cùng cụm này còn vài ngôi chùa nhỏ khác rải trong thị xã, đủ để bạn dành trọn một buổi sáng đi bộ chậm mà không thấy chán.
Mũi Nai, bãi biển của người Hà Tiên
Đừng kỳ vọng cát trắng nước xanh kiểu Phú Quốc. Bãi Mũi Nai có cát nâu sẫm và nước phù sa, đó là đặc trưng của cả vùng biển tây nam này. Cái đáng đến nằm ở chỗ khác: bãi thoải và lặng, hàng quán bình dân ngay sát bờ, và đây là một trong số ít nơi ở Việt Nam bạn nhìn thấy mặt trời lặn xuống biển. Trên đồi có ngọn hải đăng và một tuyến xe trượt ngắn, phù hợp cho gia đình đi cùng trẻ con.
Đầm Đông Hồ và cầu Tô Châu
Đông Hồ là đầm nước lợ lớn nằm ngay cạnh thị xã, nơi sông Giang Thành đổ ra biển. Cảnh đẹp nhất là lúc chiều xuống hoặc đêm trăng, đúng như tên gọi xưa Đông Hồ ấn nguyệt. Đứng trên cầu Tô Châu bắc qua cửa đầm là chỗ ngắm dễ nhất, nhìn được cả mặt nước, những dãy nhà bè và núi phía Campuchia ở xa. Buổi tối khu ven đầm có quán xá và phố đi bộ, nhịp sống chậm và dễ chịu.
Núi Đá Dựng
Cách Thạch Động không xa về hướng biên giới là núi Đá Dựng, một khối núi đá vôi với hệ hang động nhỏ nối nhau bên trong. Đường lên có bậc thang, đi hết vòng mất chừng một tiếng và có vài đoạn phải cúi người. Từ các cửa hang nhìn ra là đồng lúa trải dài sang tận đất bạn. Nơi này vắng hơn Thạch Động nhiều, nên nếu bạn thích yên tĩnh thì đây là lựa chọn tốt.
Quần đảo Hải Tặc
Cái tên đến từ những câu chuyện cướp biển thời xưa. Cụm đảo nhỏ này nằm ngoài khơi Hà Tiên, đi tàu từ bến trong thị xã mất khoảng nửa giờ đến gần một giờ tùy loại tàu. Đảo lớn nhất có đường chạy vòng quanh, vài bãi cát nhỏ, homestay đơn giản và nhịp sống làng chài gần như chưa bị du lịch làm xáo trộn. Đây là nơi hợp để ngủ lại một đêm nếu bạn có dư thời gian.
Hà Tiên hợp nhất khi được ghép vào một tuyến dài chứ không đi riêng. Cách phổ biến là Châu Đốc trước, xuống Hà Tiên hai ngày, rồi bắt tàu cao tốc thẳng ra Phú Quốc. Như vậy bạn không phải quay đầu và tiết kiệm được cả một chặng đường dài.
Vài lưu ý khi đi Hà Tiên
- Các điểm chính nằm gần nhau, thuê xe máy là cách đi hợp lý nhất
- Mang theo giấy tờ tùy thân khi tới khu vực sát biên giới
- Ăn thử cà xỉu và bún kèn, hai món gắn với vùng này rõ nhất
- Mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 dễ đi hơn, mùa mưa vẫn được nhưng trơn ở các hang
- Đặt vé tàu ra Phú Quốc hoặc Hải Tặc trước, nhất là cuối tuần và dịp lễ
