Hải sản thì vùng biển nào cũng có, nhưng tỏi và rong biển mới là thứ làm nên vị riêng của Lý Sơn. Đây là những món đáng gọi nhất trên đảo, kèm mẹo tránh bị hớ giá.
Lý Sơn nhỏ đến mức chạy xe hết đảo Lớn chỉ mất một buổi, nhưng chuyện ăn uống ở đây lại không giống bất kỳ điểm biển nào khác của miền Trung. Hải sản thì vùng nào cũng có, cái làm nên vị riêng của đảo là tỏi và rong biển, hai thứ len vào gần như mọi mâm cơm. Dưới đây là những món đáng gọi nhất, xếp theo thứ tự tôi nghĩ nên thử.
Tỏi Lý Sơn và tỏi cô đơn
Ruộng tỏi ở đây được người dân phủ một lớp cát trắng lấy từ biển lên trên nền đất bazan của các miệng núi lửa cũ, năm nào cũng thay cát. Cách trồng cực nhọc đó cho ra củ tỏi nhỏ, tép chắc, thơm và ít hăng gắt. Tỏi cô đơn là những củ chỉ đậu một tép duy nhất, sản lượng rất ít nên giá cao hơn tỏi thường vài lần — đây là món quà mà hầu như ai rời đảo cũng cầm theo.
Gỏi tỏi, món chỉ đảo mới có
Không phải củ, mà là phần thân trắng và lá tỏi non. Người ta chần sơ qua nước sôi cho bớt hăng, trộn với nước mắm chua ngọt, đậu phộng rang giã dập và hành phi; nhiều quán thêm tôm hoặc thịt ba chỉ. Miếng gỏi giòn, ngọt trước rồi mới hăng nhẹ ở cuối, ăn kèm bánh tráng nướng là chuẩn. Đây là món tôi khuyên gọi đầu tiên vì đất liền gần như không có.
Gỏi rong biển và rau câu chân vịt
Rong mọc bám trên các bãi rạn quanh đảo, phụ nữ trong làng hái vào lúc nước cạn. Rong tươi trộn gỏi chua ngọt cho cảm giác sần sật rất lạ, mát và nhẹ bụng. Rau câu chân vịt thì thường được nấu thành nước uống hoặc chè, để nguội đông lại thành thạch, uống giữa trưa nắng thì đúng bài. Cả hai đều có bản khô bán làm quà.
Cua huỳnh đế
Mai đỏ cam, càng ngắn, thịt chắc và ngọt đậm hơn cua biển thường. Cách làm phổ biến nhất là hấp để giữ vị, hoặc nấu cháo cho cả nhóm cùng ăn. Đây là loại đắt nhất trong các món hải sản ở đảo, giá thay đổi theo mùa và theo con nên nhất định phải hỏi giá theo ký rồi mới gật đầu. Mùa biển động thì đừng kỳ vọng, có hôm cả chợ không có con nào.
Cá tà ma
Loại cá rạn sống quanh các gành đá, thịt dai và ngọt, ít xương dăm. Dân đảo hay nướng muối ớt hoặc nấu lẩu, cầu kỳ hơn thì hấp gừng để giữ vị. Nếu bạn muốn ăn một món cá mà đất liền hiếm khi có, gọi con tà ma cỡ vừa cho hai đến ba người là hợp lý nhất.
Nhum biển
Còn gọi là cầu gai, rộ vào khoảng cuối xuân sang hè khi biển êm và người dân lặn được. Phần ăn được chỉ là mấy dải thịt vàng nhạt bám trong vỏ, nướng mỡ hành ăn ngay tại chỗ hoặc nấu cháo. Vị béo và tanh nhẹ, không phải ai cũng hợp, nên gọi vài con ăn thử trước khi gọi cả phần lớn.
Ốc, mực và những món dễ gọi
- Ốc cừ hấp sả hoặc nướng mỡ hành, món nhậu quen thuộc nhất của đảo
- Ốc tượng luộc chấm muối tiêu chanh, con to, thịt dày
- Mực ống hấp gừng hoặc nướng, ngọt vì vừa lên bờ trong ngày
- Chả cá chiên, làm từ cá tạp đánh được trong đêm, ăn sáng với bánh mì rất hợp
- Ram cuốn rau sống chấm mắm chua ngọt, món chống đói giá rẻ
Bữa sáng và món ngọt
- Bánh ít lá gai, dẻo và ngọt vừa, hay thấy trong các dịp lễ của làng
- Bún hoặc cháo hải sản ở khu gần cảng, bán sớm và hết nhanh
- Nước rau câu chân vịt hoặc chè, món giải nhiệt buổi trưa
- Bánh xèo nhỏ nhân tôm mực, ăn tối ở các quán ven đường chính
Với hải sản, hãy hỏi giá theo ký và xem cân ngay trước mặt mình rồi mới gật đầu. Quán nào ở đảo cũng vui vẻ làm chuyện đó, chỉ có khách ngại hỏi mới hay bị hớ.
Vài lưu ý khi ăn uống ở Lý Sơn
- Quán đóng cửa sớm, khoảng 20–21 giờ là đảo đã vắng, đừng để bụng đói quá muộn
- Nếu ở nhà nghỉ hoặc homestay, đặt cơm với chủ nhà từ đầu giờ chiều thường vừa rẻ vừa tươi hơn ra quán
- Mùa gió chướng và mùa mưa bão, hải sản tươi ít hẳn vì thuyền không ra khơi được
- Mang đủ tiền mặt, số điểm chấp nhận thẻ trên đảo rất ít
- Mua tỏi thì ưu tiên chợ đảo hoặc nhà dân đang phơi tỏi, hỏi rõ tỏi cô đơn hay tỏi thường vì giá chênh nhau nhiều
- Nhum, ốc lạ nên ăn vừa phải trong bữa đầu, để bụng làm quen trước đã
