Ẩm thực Quảng Trị nằm giữa Huế và Quảng Bình nhưng không giống hẳn bên nào: mặn hơn, cay thẳng, ít cầu kỳ. Đây là những món đáng thử nhất và vài thứ nên mua về làm quà.
Ẩm thực Quảng Trị kẹp giữa hai vùng ăn uống rất mạnh là Huế ở phía nam và Quảng Bình ở phía bắc, nhưng không giống hẳn bên nào. Đồ ăn ở đây mặn hơn, cay thẳng chứ không cay thanh, gần như không bày biện cầu kỳ. Đó là kiểu ăn của vùng đất nắng gió, nơi bát cháo nóng buổi sáng quan trọng hơn chuyện trình bày. Dưới đây là những món đáng thử nhất.
1. Cháo bột cá lóc, còn gọi là cháo vạt giường
Đây là món phải ăn ít nhất một lần, tốt nhất là ăn sáng. Sợi bột gạo được cán rồi cắt vát nên trông giống vạt giường tre, khi nấu thì mềm và hơi dính, khác hẳn bánh canh miền Nam. Nước dùng nấu từ cá lóc đồng, thịt cá gỡ ra xào với nghệ và ném, rắc thêm ớt bột đỏ au. Một bát nóng ăn giữa buổi sáng nhiều gió là thứ khiến người ta nhớ Quảng Trị lâu hơn cả di tích.
2. Bún hến, cháo hến vùng Mai Xá
Vùng Mai Xá bên sông Hiếu nổi tiếng với các món từ hến. Hến ở đây nhỏ, ngọt, được đãi và xào lên rồi chan với nước luộc hến trong veo. Bún hến ăn nhẹ, hợp với buổi trưa nóng; cháo hến thì đậm hơn và thường ăn tối. Món này rẻ đến mức người lần đầu ăn hay tưởng nghe nhầm giá.
3. Thịt trâu lá trơng
Lá trơng là loại lá rừng có mùi hắc rất mạnh, quen thuộc ở vùng Cam Lộ và các huyện phía tây. Thịt trâu nướng hoặc xào cùng lá này ra một mùi vị không lẫn đi đâu được. Đây là món chia đôi thực khách: người mê thì mê hẳn, người không hợp mùi thì gắp một miếng là đủ. Muốn thử thì tìm quán buổi tối, vì ban ngày ít nơi làm.
4. Bánh ướt Phương Lang, bánh lọc, bánh bèo
Bánh ướt Phương Lang là món ăn chơi buổi chiều điển hình: bánh tráng mỏng cuốn với thịt heo luộc, rau sống, chấm nước mắm pha ớt xanh. Bánh lọc gói lá vùng Mỹ Chánh cũng rất được ưa chuộng, vỏ dai, nhân tôm thịt mặn đậm. Cùng nhóm này còn có bánh bèo chén và bánh ít lá gai. Đây là những món nên ăn ở hàng quán vỉa hè hơn là nhà hàng.
- Bánh ướt cuốn thịt heo: ăn chiều, gọi theo đĩa, giá tham khảo rất mềm
- Bánh lọc gói lá: mua mang đi đường tiện, ăn trong ngày là ngon nhất
- Bánh bèo chén: thường bán chung hàng với bánh lọc, bánh nậm
5. Hải sản Cửa Tùng, Cửa Việt và nước mắm vùng biển
Hai cửa biển này cung cấp phần lớn hải sản cho cả tỉnh. Quanh cảng Cửa Việt là dãy quán ăn ngay cạnh nơi tàu cập, mực, ghẹ, cá và ốc đều tươi. Cách gọi món khôn ngoan nhất là hỏi hôm nay tàu về con gì rồi ăn đúng thứ đó, thay vì gọi theo thực đơn. Vùng biển này cũng làm nước mắm truyền thống, mua chai nhỏ về dùng dần rất đáng.
6. Rau xà lách xoong Gio An và rau vùng giếng cổ
Nước từ hệ thống giếng cổ Gio An chảy quanh năm, nuôi những luống xà lách xoong xanh mướt ngay bên chân giếng đá. Rau ở đây giòn và có vị hơi cay nhẹ, ăn sống hoặc nhúng lẩu đều hợp. Nếu ghé Gio An vào buổi sáng bạn còn thấy người dân đang thu hoạch, và nhiều quán ăn trong vùng lấy rau thẳng từ đó.
7. Mua gì về làm quà
- Cao chè vằng: đặc sản quen thuộc nhất, nhỏ gọn, hợp làm quà cho người lớn tuổi
- Tiêu vùng Cùa, Cam Lộ: hạt nhỏ, thơm và cay đậm
- Cà phê Khe Sanh: mua rang xay sẵn ở thị trấn, giá tham khảo dễ chịu
- Nước mắm vùng Cửa Việt, Mỹ Thủy: chọn chai nhỏ, bọc kỹ khi đi máy bay
- Bánh tét mặt trăng vùng Đại An Khê: đẹp mắt nhưng chỉ để được vài ngày
Muốn ăn đúng vị Quảng Trị thì đi ăn sớm. Các hàng cháo bột và bún hến ngon nhất thường bán từ tinh mơ và nghỉ trước trưa; đến nơi lúc mười giờ là bạn chỉ còn lựa chọn ở những quán mở cả ngày cho khách vãng lai.
Vài lưu ý khi ăn uống ở Quảng Trị
- Đồ ăn ở đây mặn và cay hơn mặt bằng chung, nên dặn trước nếu bạn ăn nhạt hoặc đi cùng trẻ nhỏ
- Đông Hà là nơi tập trung hàng quán nhiều nhất, còn các huyện thì quán đóng cửa khá sớm buổi tối
- Hỏi giá hải sản theo cân trước khi gọi, đặc biệt vào mùa hè đông khách
- Quán bình dân phần lớn nhận tiền mặt, nên giữ sẵn tiền lẻ
- Mùa mưa bão tháng 10 và 11 hải sản khan và đắt hơn hẳn, đừng kỳ vọng nhiều
