Ẩm thực Huế chia theo khung giờ chứ không chỉ theo món. Bài này liệt kê những món đáng thử nhất ở cố đô, kèm giờ ăn đúng kiểu người địa phương và vài thứ nên mua về làm quà.
Ăn ở Huế có một logic riêng: món nào cũng gắn với một khung giờ, và ra ngoài khung giờ đó thì hoặc hàng đã dọn, hoặc bạn ăn phải phiên bản làm cho khách. Phần lớn món Huế cũng khá nhỏ, nên cách hợp lý nhất là ăn ít một, nhiều lần trong ngày, thay vì cố ngồi một bữa thật no.
Bún bò Huế, ăn vào buổi sáng
Ở Huế đây là món của bữa sáng. Nước dùng trong, dậy mùi sả và ruốc, vị mặn hơn và cay hơn so với bún bò bán ở Hà Nội hay Sài Gòn, còn tô thì nhỏ hơn nhiều. Các hàng ngon thường mở từ sớm và bán hết trong buổi sáng, tầm mười giờ đã bắt đầu dọn. Cứ chọn hàng có nhiều người địa phương và một nồi nước dùng lớn đang sôi ngay lối vào.
Cơm hến và bún hến
Món rẻ nhất mà cũng đặc Huế nhất. Cơm nguội, hến xào ruốc, rau sống thái nhỏ, tóp mỡ, bánh tráng bóp, chan một chút nước hến nóng. Vị mặn và cay khá gắt, người lần đầu ăn thường sốc nhẹ rồi mới thấy nghiện. Khu Cồn Hến bên kia sông là gốc của món này, nhưng khắp thành phố đều có hàng ngon.
Bánh bèo, nậm, lọc, ram ít
Bộ tứ bánh Huế thường được dọn chung một mâm và ăn vào đầu giờ chiều. Đây là lúc bạn nên gọi mỗi thứ một đĩa nhỏ để so sánh, vì mỗi hàng có tay nước mắm khác nhau và chính chén nước chấm mới quyết định ngon hay không.
- Bánh bèo: chén nhỏ, tôm chấy, tóp mỡ giòn, chan mắm ngọt
- Bánh nậm: mỏng, gói lá dong, mềm và nhẹ nhất trong nhóm
- Bánh lọc: bột lọc trong, nhân tôm thịt, loại gói lá thơm hơn loại trần
- Bánh ram ít: một tầng giòn một tầng dẻo, nên ăn ngay khi vừa dọn
Bánh khoái và nem lụi
Bánh khoái nhìn giống bánh xèo nhưng dày và nhỏ hơn, đổ trong khuôn gang, ăn với nước lèo pha gan và mè rang chứ không phải nước mắm chua ngọt. Nem lụi thì là thịt heo quết nướng trên que tre, cuốn bánh tráng với rau sống và chấm cùng loại nước lèo đó. Cả hai đều là món buổi chiều tối, ngồi lâu và hợp đi nhóm.
Bánh canh Nam Phổ và các món nước khác
Bánh canh Nam Phổ đặc sánh, màu cam nhạt từ tôm cua, thường do các gánh bán rong buổi chiều. Ngoài ra Huế còn bún thịt nướng, bún mắm nêm, cơm âm phủ và vả trộn, những món ít nổi tiếng hơn nhưng dễ ăn với mọi khẩu vị. Đây cũng là nhóm món hợp cho người không ăn được cay nhiều.
Cơm chay Huế
Huế là nơi ăn chay ngon nhất Việt Nam, phần vì truyền thống Phật giáo lâu đời, phần vì người Huế cầu kỳ trong chế biến. Các quán chay quanh khu chùa làm đủ món từ nấm, đậu hũ, mít non, trình bày đẹp và giá rất dễ chịu. Ngày rằm và mùng một thì đông, nên đi sớm hoặc gọi trước.
Chè Huế, ăn sau bữa tối
Chè ở Huế có hàng chục loại, từ chè bắp, chè hạt sen, chè đậu ván tới chè bột lọc heo quay nghe lạ tai nhưng đáng thử một lần. Các quán chè trong hẻm thường mở đến khuya và là điểm dừng cuối cùng của một ngày ăn ở Huế.
Mẹo đơn giản mà hiệu quả: hỏi lễ tân hoặc chủ homestay xem họ ăn sáng ở đâu, rồi đi đúng chỗ đó. Hàng ngon ở Huế phần lớn nằm trong khu dân cư, không có biển hiệu lớn, và không xuất hiện trong danh sách tìm kiếm nào cả.
Lưu ý khi ăn ở Huế
- Món Huế mặn và cay hơn mặt bằng chung, cứ dặn giảm ớt nếu bạn không quen
- Ăn theo khung giờ: bún bò buổi sáng, bánh bèo đầu chiều, nem lụi buổi tối, chè khuya
- Phần ăn nhỏ, gọi ít một rồi gọi thêm sẽ hợp lý hơn gọi nhiều ngay từ đầu
- Giá tham khảo mỗi món quà vặt khoảng 25.000–60.000đ, nên hỏi giá trước ở khu đông khách du lịch
- Mua tôm chua và tré làm quà thì xem kỹ hạn dùng và xin gói hút chân không nếu bay xa
