Phan Thiết là kiểu thành phố mà món ngon nhất không nằm trong nhà hàng mà nằm ở khung giờ. Bánh canh bán từ tờ mờ sáng, bánh căn đỏ lửa lúc xế chiều, răng mực chỉ có khi trời tối hẳn. Đây là những món đáng dành bụng và cách xếp bữa để không bỏ lỡ.
Phan Thiết nay thuộc tỉnh Lâm Đồng (Bình Thuận cũ), nhưng cái bếp của nó thì vẫn nguyên là bếp biển: nhiều cá nhỏ, nhiều mắm, nhiều bánh làm từ bột gạo, và rất ít món cầu kỳ. Điều khiến người mới đến hay hụt hẫng là họ tìm nhà hàng, trong khi món ngon ở đây nằm rải trong các quán mở theo giờ. Ăn đúng giờ quan trọng hơn ăn đúng địa chỉ.
Lẩu thả — món phải đặt trước và ăn chậm
Nếu chỉ ăn được một món ở Phan Thiết, chọn lẩu thả. Cá mai hoặc cá suốt lóc xương, tái bằng chanh, bày ở giữa; xung quanh xếp thành từng cánh là trứng chiên thái sợi, thịt ba chỉ luộc, xoài xanh, rau sống, bún và bánh tráng. Nước chấm mới là linh hồn: đậu phộng rang giã với ớt, tỏi, me và nước mắm, sánh và ngọt hậu. Bạn tự "thả" từng thứ vào chén theo ý mình. Món này thường phải gọi trước ít nhất nửa buổi vì cá phải mua tươi trong ngày.
Bánh canh chả cá — bữa sáng của người Phan Thiết
Bánh canh ở đây sợi bột gạo mềm, nước lèo trong nấu từ cá chứ không từ xương heo, ăn cùng chả cá chiên và chả cá hấp. Vị thanh, hợp với buổi sáng còn mát. Người địa phương ăn rất sớm, nhiều quán ngon dọn hàng từ khoảng năm giờ sáng và hết trước chín giờ, nên dậy muộn thì gần như chắc chắn ăn phải nồi nước lèo cuối ngày.
- Bánh canh chả cá: sáng sớm, thanh và nhẹ bụng
- Bánh mì xíu mại hoặc bánh mì chả cá: nhanh, ăn được trên đường
- Cháo hàu, cháo cá: dành cho hôm dậy muộn
Bánh căn, bánh xèo, bánh quai vạc — bộ ba xế chiều
Bánh căn đổ trong khuôn đất, nhỏ bằng lòng bàn tay, nhân trứng cút hoặc mực, ăn với xíu mại và nước mắm chua ngọt pha loãng. Bánh xèo ở đây cũng nhỏ chứ không to như miền Tây, nhân tôm là chính. Bánh quai vạc — nhiều nơi gọi là bánh bột lọc trần — trong veo, nhân tôm thịt, rưới mỡ hành và nước mắm ớt. Cả ba đều là món chiều tối, lò than đỏ lửa từ khoảng ba, bốn giờ chiều trở đi.
Cá, mực và những món chỉ vùng biển này mới quen tay
Mực một nắng nướng là món dễ ăn nhất: mực phơi vừa se mặt, còn ngọt nước, nướng than chấm tương ớt. Cá lồi xối mỡ thì lạ hơn — cá hấp rồi chan mỡ hành nóng, cuốn bánh tráng với rau. Gỏi cá mai trộn thính và đậu phộng cũng là món quen trong mâm nhậu chiều. Ngoài ra vùng cát ở đây có con dông, thịt trắng và dai, thường làm gỏi hoặc nướng; không phải ai cũng hợp nên gọi phần nhỏ thử trước.
- Mực một nắng nướng — an toàn, ai cũng ăn được
- Cá lồi xối mỡ — cuốn bánh tráng, hợp nhóm đông
- Gỏi cá mai — chỉ ăn ở quán đông khách, cá phải thật tươi
- Dông nướng hoặc gỏi dông — món vùng cát, nên thử một phần nhỏ
- Ốc, sò — rẻ và tươi ở khu gần cảng
Ăn đêm: răng mực nướng và bánh tráng mắm ruốc
Sau tám giờ tối, khu trung tâm Phan Thiết mới là nơi vui nhất. Răng mực nướng than hoặc chiên giòn chấm mắm me là món gần như bắt buộc, ăn kèm bánh tráng nướng phết mắm ruốc, trứng và hành. Đây cũng là lúc thấy rõ nhất khoảng cách giữa hai Phan Thiết: ngoài trục resort Hàm Tiến mọi thứ đã đóng cửa, còn trong phố thì mới bắt đầu.
Mẹo thực dụng: chia bữa theo địa lý chứ đừng theo món. Sáng và tối ăn trong trung tâm Phan Thiết, trưa ăn gần điểm tham quan, chiều về lại phố. Nếu ở Mũi Né và ngại chạy xe hai chục cây số, ít nhất hãy dành trọn một buổi tối vào phố — gần như toàn bộ món vặt đáng nhớ của vùng này nằm ở đó.
Mua gì mang về
- Nước mắm Phan Thiết: chọn loại ghi rõ độ đạm, đóng thùng kỹ nếu đi máy bay
- Mực một nắng, mực rim, cá cơm khô: giữ lạnh nếu đường về dài
- Bánh rế, cốm hộc: quà khô, để được lâu
- Thanh long: rẻ và ngon nhất vào chính vụ, mua ở chợ thay vì điểm dừng ven quốc lộ
Vài lưu ý khi ăn ở Phan Thiết
- Hỏi giá trước với hải sản tính theo cân, nhất là ở khu ven biển đông khách
- Lẩu thả nên đặt trước nửa buổi; quán thường không làm cho một người
- Quán bánh canh ngon hay hết sớm, đừng để sau chín giờ sáng
- Nhiều quán ngon là quán vỉa hè và chỉ nhận tiền mặt
- Dịp lễ và cao điểm hè, quán trong phố cũng đông, nên ăn lệch giờ khoảng 30 phút
